FEITEN EN FEITJES OVER DE MANDALA

Wat is een mandala?
Het woord mandala stamt uit het Sanskriet en betekent letterlijk magische cirkel. Een mandala is een cirkelvormige, symmetrische afbeelding met daarin andere symmetrische afbeeldingen. De cirkel heeft geen begin en geen einde. Het is een symbool voor heelheid en oneindigheid.
Een mandala is ook gewoon mooi om te zien of te maken. Vooral het maken van een mandala werkt ongeveer hetzelfde als meditatie. Je kunt een mandala zien als een plattegrond van ons menselijk bewustzijn.

Waarvoor wordt de mandala nu gebruikt?
Het maken van een mandala kun je gebruiken als spiegel voor jezelf. In de jaren ’20 werd de mandala door de psychiater Carl Jung in Europa geïntroduceerd. Door zijn interesse in de Indiase filosofie kwam hij in aanraking met een speciaal soort tekeningen die gemaakt werden binnen een cirkel. Hij ging ze zelf ook maken. Een tijd later gebruikte hij deze manier van tekenen ook in zijn praktijk. Het bleek dat onverwerkte ervaringen en onderdrukte emoties aan het papier werden toevertrouwd.

Waar komen mandala's voor?
De mens is niet de enige die mandala’s maakt. In de natuur komt de mandala ook heel vaak voor. Bloemen zijn hiervan een duidelijk voorbeeld. In het hart van de bloem bevinden zich de stampers met daar omheen de bladeren gerangschikt. Andere natuurlijke mandala’s zijn: spinnenwebben, slakkenhuizen, vogelnestjes, ijskristallen, wervelwinden etc.

Wat maakt een zandmandala anders dan een gewone mandala?
Het meest bekend zijn de boeddhistische mandala’s uit Tibet en India. Daar is de mandala niet alleen belangrijk als middel van concentreren bij het mediteren. Het wordt ook gebruikt bij de inwijding van Boeddhistische monniken. Meestal worden ze door Boeddhisten met gekleurd zand gemaakt. Een zandmandala is een symbolische weergave, gemaakt van gekleurd zand, van een zuivere wereld waarin iedereen gelukkig is en geen lijden ondergaat. 
Met uiterste precisie brengen de monniken een stroom gekleurde zandkorreltjes via een metalen buisje op de juiste plaats aan in de mandala. Daar zijn ze dagenlang, onafgebroken geconcentreerd mee bezig. Mond en neuskapjes moeten verhinderen dat het zand van zijn plaats wordt geblazen en het patroon van de mandala verstoort. Deze zandmandala’s worden al eeuwen lang volgens vaststaande regels gemaakt en is een actieve vorm van meditatie. Als de mandala klaar is wordt hij ritueel teruggegeven aan de aarde door het zand in een stromende rivier te gooien. Hiermee probeert men de waterwezens gunstig te stemmen. Men denkt dat de waterwezens, die naga’s worden genoemd, bijvoorbeeld kunnen zorgen dat er regen op de juiste tijden valt, zodat er goede oogsten zullen zijn en welvaart. Ook is het maken van de zandmandala een oefening in onthechting. Het gaat om de weg die je volgt en niet om het eindresultaat.

Een zandmandala drukt heilzame, positieve dingen uit en staat geheel in het teken van het welzijn van iedereen, ongeacht cultuur, leefwijze of religie. Hierdoor gelooft men in het Tibetaans Boeddhisme dat het kijken naar een zandmandala ook een positieve invloed heeft op de toeschouwers en niet alleen voor de monniken die de mandala maken. Er wordt gezegd dat het gezegende zand zoveel kracht heeft dat wanneer het op de kruin wordt gelegd van iemand die net is overleden, deze persoon alleen daardoor al een gunstige wedergeboorte krijgt.

Wat houden de kleuren van de mandala in?
Elke kleur heeft een speciale betekenis.
Ik zal nu wat betekenissen van kleuren laten zien, Er zijn drie primaire kleuren:
Rood betekent lichaam
Blauw betekent ziel
Geel betekent geest

Rood: energie, levenskracht, macht                                             
Oranje: geestdrift, enthousiasme, vrolijkheid, gevoel
Geel: wijsheid, helderheid, verstand, logica
Groen: natuur, vruchtbaarheid, rust, hoop, liefde
Blauw: ruimtegevend, zuiverend, de ziel, intelligentie
Indigo: meditatie, ervaring, doelstelling, wijsheid
Violet: spiritueel, godsdienst, onderscheidingsvermogen
Roze: verzachtend, genezend, liefde schenken
Wit: het licht, reinheid, onschuld
Grijs: schemering, mist, neutraliteit
Zwart: de dood, verandering, afschermen, verstoppen
Bruin: concentratie, isolement, traditie, verborgen geheimen
Goud: het liefhebbende hart, het bewuste leven
Zilver: de gevoelswereld, de maan, droomwereld
Infrarood: herinnering, warmte, duisternis
Geelgroen: opgewektheid, luchtigheid, vrijheid
Turkoois: afstand, scherpte, koelheid, nuchterheid

Wat is de geschiedenis van de mandala?
In de oorspronkelijke vorm van de mandala, zoals toegepast is in het Hindoeïsme en Boeddhisme, bestaat de mandala uit magische diagrammen waarbinnen afbeeldingen van Goden en symbolen voorkomen. Deze mandala’s dienen als hulpmiddel om te mediteren. Hierdoor kan inzicht verkregen worden in bepaalde wijsheden. De mandala kwam niet alleen als afbeelding voor maar werd ook als basis voor de architectuur gebruikt. Bijvoorbeeld voor de grondvorm van een Tibetaans klooster. Op deze wijze werd de geest via de afbeelding verbonden met kosmische inzichten en het lichaam door het binnengaan van de gebouwen. Elke vorm van de mandala biedt via de symbolen zijn eigen inzicht aan en draagt zijn energie uit.

De mandala werd binnen het christendom gebruikt om de kathedralen daarmee te verfraaien. Bijvoorbeeld bij de Notre Dame in Parijs, het Labyrinth van Chartres. Boven het altaar is ook een roostervenster dat op de langste dag, als de zon er doorheen schijnt precies op het midden van het labyrint verschijnt.
In de Keltische afbeeldingen komen vooral het vlechten en knopen binnen de cirkel tevoorschijn. Ook zijn er Islamitische mandala’s met hun gekleurde en geometrische patronen en in een aantal Indiaanse culturen wordt nog steeds gebruikt gemaakt van de helende kracht, het medicijnwiel. Het medicijnenwiel is een cirkel met de 4 windrichtingen die met elkaar verbonden zijn door een kruis in het midden van de cirkel.